Moje miasteczko nazywa się Szumowo i brzmi jak instrukcja do falowania. To taki skrawek nad morzem, gdzie mewy mają głośniejsze opinie niż radni, a latarnia morska wygląda jak ktoś, kto nie lubi, kiedy mu przeszkadzasz w drzemce. W dzień przygryza wiatr, w nocy mlaska zimno, a ja, Lena Czernik, liczę, że pewnego dnia dorosnę do momentu, w którym nie będę już musiała tłumaczyć, dlaczego znowu wracam do domu ze śrubką w kieszeni. Gdy masz czternaście lat i przyjaciółkę w postaci wielkiej drewnianej szafy pełnej kabli, twoje życie automatycznie robi się ciekawsze. Z wyjątkiem poniedziałków. Poniedziałki są zawsze złośliwe. Na szczęście miałam jeszcze Oskara. Oskar jest typem człowieka, który potrafi wyłączyć Wi‑Fi spojrzeniem krytykującej babci. Nosi plecak cięższy od sumienia i potrafi wcisnąć do niego wszystko – od kanapki, która już dawno złożyła wypowiedzenie, po rolkę taśmy „na wszelki wypadek, gdyby fizyka przestała obowiązywać”. Naszym ulubionym miejscem była piwnica Wujka Hipolita. Biologicznie był sąsiadem mojej mamy, zawodowo – samozwańczym wynalazcą, a stylistycznie – człowiekiem, który w sklepie z narzędziami gra w chowanego z rozsądkiem. W piwnicy Wujka pachniało wanilią (bo kiedyś rozbił ekstrakt) i starym olejem silnikowym (bo kiedyś rozbił silnik). Na półkach stały słoiki z etykietami: „Kable – ważne”, „Kable – jeszcze ważniejsze”, „Kable – nie pytaj”. — Uwaga na czułe, niecierpliwe i łatwopalne — powiedział Wujek, kiedy po raz pierwszy przynieśliśmy do niego nasz schemat. — Czyli na wszystko. Schemat znaleźliśmy w jego notesie między przepisem na pierogi z wiśniami a rysunkiem kawałka tortu opisanym: „prototyp tulei antyrozpadkowej”. Zatrzymała nas kartka z tytułem „Akustyczny Zgłaszacz Zdarzeń: Bugofon”. Brzmiało naukowo, a wyglądało jak durszlak z antenką. Pod spodem Wujek nabazgrał: „Słyszy to, co ma się wydarzyć, ale jeszcze nie zdecydowało, czy warto”. — To jest genialne — stwierdził Oskar, który ma w sobie talent do zakochiwania się w rzeczach, które zdecydowanie nie posiadają serca. — Nagramy przyszłość i wyślemy ją na konkurs koła naukowego. Zdobywamy złoto, sławę i wieczny zapas parówek w cieście. — Dziękuję, ale zamiast parówek wolę brak wybuchów — odparłam. Tak powstał Bugofon 2.1. Wersja 1.0 skończyła jako stojak na doniczkę, bo miała trudną relację z gniazdkiem. Zebraliśmy słuchawki z lat 90., miernik, który mierzył chyba tylko własną frustrację, i durszlak, który kiedyś był durszlakiem, a teraz pragnął zostać ikoną nauki. Do tego dwa kable od czajnika, guma od skakanki (elastyczność jest w modzie) i coś, co Wujek nazwał „kroplą odwagi” i zakręcił w maleńkiej buteleczce. — Co to jest? — spytałam. — Sok malinowy. Ale w etykietę wiary trzeba uwierzyć — odpowiedział poważnie. Plan testów był prosty: latarnia morska. Po pierwsze, jest wysoka. Po drugie, świeci. Po trzecie, nikt tam nie zagląda, odkąd gmina zamurowała przejście w dół, twierdząc, że „latarnia nie jest miejscem na improwizację”. Tabliczka na płocie brzmiała: „Wchodzić bez sensu surowo wzbronione”, co w Szumowie było tak precyzyjne, jak to tylko możliwe. Zaczęło się o zmierzchu. Morze wyglądało na umówione z niebem, że będą udawać powagę. Wiatr niósł sól, chłód i komentarze mew: „Proszę państwa, oto dwa egzemplarze nastoletniej odwagi na krótkiej gwarancji”. Oskar niósł plecak, ja – Bugofon. Durszlak siadł mi na głowie zadziwiająco pewnie, jakby zawsze marzył o takiej karierze. — Jeśli zaczniesz odbierać radio, przełącz na stację, która nie krzyczy — poprosił Oskar, podpinając ostatni kabel. — Jeśli zaczniesz odbierać zdrowy rozsądek, nie odłączaj — odparłam. Latarnia zdawała się spać na stojąco, z powieką żółtego światła, które co jakiś czas mrugało na morze. Usiedliśmy na schodach, gdzie farba łuszczyła się jak stary komiks, i włączyliśmy Bugofon. Wskaźnik zamrugał. Przez słuchawki popłynął szum. Najpierw taki zwykły: morze, wiatr, mewy lepiące komentarze. Potem coś innego, jakby ktoś w oddali przesuwał krzesło po drewnianej podłodze, na której nikt nie stał. — Słyszysz? — Oskar pochylił się, jakby mógł wyciągnąć dźwięk ręką. — Słyszę coś, co się waha. Jak decyzja — wyszeptałam, sama się z siebie śmiejąc. — Albo jak mój kot przed skokiem na parapet. W tym momencie światło latarni mrugnęło dziwnie, krócej i szybciej, jakby ktoś w środku ziewnął i pomylił przełączniki. Spojrzeliśmy na siebie. Oskar uniósł brwi tak wysoko, że prawie weszły mu pod czapkę. — Pewnie czujnik zmierzchu — powiedział tonem kogoś, kto próbuje brzmieć spokojnie i wcale mu się to nie udaje. — Jasne. I mewy płacą podatki. Bugofon jęknął i zaczął wydawać dźwięk przypominający grę na gumce od skakanki. Wskaźnik odchylił się, jakby zobaczył przyszłość i uznał, że to materiał na film. W słuchawkach usłyszałam krótkie stuknięcia, przerwy, znów stuknięcia. Przypomniały mi biwak harcerski i Morse’a, którego nauczyłam się tylko po to, żeby wysyłać Oskarowi na lekcjach wiadomości typu „nudzi mi się”. — To jest… — Oskar już sięgał po telefon. — To jest kod? Jeśli mnie mewa właśnie prosi o numer do mojej fryzjerki, to wychodzę z branży. Zaczęłam liczyć: krótkie, długie, przerwa, znów krótkie. Palcem kreśliłam kropki i kreski na zimnym metalu poręczy. Światło latarni współpracowało jak wczorajszą nocą pilot do telewizora. Po minucie zlepiłam litery. — O… T… W… Ó… R… Z… — wymówiłam powoli. — „OTWÓRZ”. — Nie no. Albo ta latarnia ma poczucie humoru, albo wpuściła do środka kogoś, kto ogarnia przeszłość i promocje w sklepie z żarówkami — stwierdził Oskar. — Czego mamy nie otwierać, bo to zawsze jest „nie ten słoik”. Zanim zdążyłam odpowiedzieć, poczułam drżenie pod stopami, najpierw lekkie, jak mruknięcie lodówki, potem wyraźniejsze. W murze u podstawy latarni, dokładnie tam, gdzie znajdowały się stare, zamurowane drzwi, pojawiła się rysa. Widziałam, jak pył sypie się cichutko – nawet mewy ucichły. Rysa poszerzyła się i wygięła, rysując prostokąt. Ktoś w środku nie używał poziomicy, ale robił postępy. Bugofon zatrzeszczał. W słuchawkach wyskoczyły dźwięki, które nie były dźwiękami: szept, który jeszcze nie został szeptem, kroki, które jeszcze nie zdecydowały się postawić, i śmiech, który dopiero szukał żartu. Nie chcę twierdzić, że my wtedy się nie baliśmy, bo to byłoby kłamstwo równie duże, jak rachunek Wujka z Castoramy. Ale uczciwie przyznam: ciekawość ma zapach – w moim przypadku to sól, kurz i odrobina soku malinowego. — Okej — Oskar wyjął ze swojego plecaka latarkę, taką, która potrafi zawstydzić dzień. — Jeśli to jest moment, w którym powinniśmy zrezygnować, to powiedz teraz, zanim włączę. Wiesz, żebyśmy później mogli udawać, że do końca byliśmy odpowiedzialni. — Włącz — powiedziałam, zanim moje rozsądne ja przypomniało sobie, że ma moje nazwisko. Snop światła przyklejał się do muru, który już nie udawał, że nie żyje własnym życiem. Biała kreska rozszerzyła się w szczelinę. Kawałek cegły odpadł i stuknął o stopień. Z środka powiało chłodem, ale nie takim zwykłym. To było zimno o smaku atramentu i czegoś, co przypominało dawno otwarte książki. Nie wiem, czemu – może dlatego, że moja mama jest nauczycielką polskiego i książki w domu zawsze pachniały jak plan. Ten chłód pachniał jak plan, który ktoś postawił do góry nogami. — Lena — Oskar mówił cicho, co oznaczało, że właśnie przechodzi na poważny kanał. — Wskaźnik. Popatrz. Wskaźnik Bugofonu, który do tej pory skakał jak żaba na cukrze, nagle wyprostował się i pojechał w prawo. Na skali, którą sami nabazgraliśmy flamastrem, była tam rubryka „Prawdopodobieństwo głupoty”. Oskar dopisał kiedyś dla żartu „0–100%”, a ja dziś rano, też dla żartu, dorysowałam „100–102%”. No więc teraz wskazówka wyszła poza „102%” i spokojnie trzymała kurs. — Może to znaczy, że jesteśmy wybitni — szepnął Oskar z powagą człowieka, który właśnie wita się z własną odwagą i nie zna jej imienia. Szczelina poszerzyła się jeszcze o kilka centymetrów, jak szeroki, nieśmiały uśmiech. Z ciemności dobiegł dźwięk. Najpierw chrobot, potem coś w rodzaju chrząknięcia. A potem… kichnięcie. Głośne, zdecydowane i kompletnie nie do pogodzenia z opowieścią o wietrze, który czasem gra turystom na nerwach. — Na zdrowie…? — zaryzykowałam, bo czasem uprzejmość jest jedyną latarką, jaką masz. Ktoś – albo coś – w środku odchrząknęło. Bugofon zawył i przez pół sekundy dostałam w słuchawkach falę dźwięku, która przypominała mój głos. Nie taki jak teraz, tylko jakby starszy o słońce i kilka nieprzespanych nocy. — Lena, jeśli to słyszysz, nie dotykaj… — powiedział mój własny, zmęczony szept, i urwał się tak, jakby ktoś przeciął kabel nożyczkami z przyszłości. Oskar spojrzał na mnie. Ja spojrzałam na szczelinę, która właśnie wykonała minimalny, ale bardzo wyraźny ruch, jak usta przed słowem. Latarnia mrugnęła jeszcze raz, tym razem szybko, nerwowo, i przez chwilę miałam wrażenie, że widzę na szkle ślad dłoni. Nie naszej. — Nie dotykać czego? — szepnął Oskar, ale odpowiedział mu tylko powiew z wnętrza i cichy, urwany dźwięk, jakby ktoś po tamtej stronie rozpakowywał folię bąbelkową naprawdę ważnego pomysłu.