We wrześniowe noce Błękitna Wierzba pachniała smołą z łodzi, solą i jesiennymi liśćmi, które zrywało z topoli nad portem. Na końcu mola, z którego odpływały kutry, widać było zarys Sępiej Skały, a na niej — latarnię: mleczną wieżę z przyprószonym rdzą balkonem, wyłączoną od dwunastu lat. Nikt już nie wpisywał nic do dziennika dyżurów, nikt nie wymieniał oliwy ani nie polerował soczew. A jednak w każdą noc o 3:17 radio Len y i Iwa chwytało ten sam rytm: trzy krótkie trzaski, przerwa, pięć krótkich, jedna długa. I znowu. — Słyszysz? — Lena przycisnęła do ucha słuchawki. Siedzieli na dachu garażu za domem jej babci, owinięci kocem. Nad głowami migotał kosz na stercie, który Iwo przerobił na prowizoryczną antenę pętlową. — Znowu zaczyna. — Daj — Iwo przesunął gałkę częstotliwości z wprawą kogoś, kto zjadł zęby na Klubie Radiowym u pani Gajewskiej. — To nie jest normalny band morski. Patrz na notatki. Lena przewróciła kartki zeszytu. Oprócz śladów herbaty i kilku rysunków mew widniały w nim rzędy kresek i kropek, strzałki, znaki zapytania. Zapis z poprzedniej nocy: 3:17 — ... ... ... / ..... —. Na marginesie dopisek: „może kod? powtarza się co 43 s”. — Co, jeśli to nie sygnał, tylko końcówka jakiegoś starego alarmu? — mruknęła, wsuwając sobie za ucho pasmo włosów, któremu przeszkadzał wiatr. — Jakiś automat, który powinien być dawno wyłączony. Iwo skrzywił się tak, jak skrzywiłby się ktoś, kto znalazł rozerwany kabel w nowej instalacji. — Mechanizm latarni od dawna nie ma zasilania. Miasto odcięło przewody, pamiętasz? — Zamilkł, śledząc słupek diod na swoim odbiorniku. — Tego nie może nadawać nic, co jest martwe. Po molo przeszedł ktoś z psem. W mroku słychać było tylko stukanie obcasów, potem nic. Powoli robiło się zimno. Lena zerknęła na telefon: 3:14. — Pani Gajewska mówiła, że nasza latarnia miała kiedyś soczewkę pierwszego rzędu — powiedziała Lena, trochę żeby zająć myśli. — Podobno nazywali ją Okiem północy. — Fresnel — mruknął Iwo. — Zwykła optyka. To nie tłumaczy radia. Zegar przeskoczył. 3:17. Radio zasyczało, potem w słuchawkach zabrzmiały charakterystyczne trzaski: ... ... ... / ..... —. Tym razem były głośniejsze, jakby ktoś przesunął źródło bliżej. Lena poczuła, jak włoski na karku stają jej dęba. — Nagrywam — powiedział Iwo i wcisnął przycisk na małym rejestratorze. Dźwięk przeszedł przez ich ciała jak poruszona struna. Trudno było powiedzieć, czy to wiatr, czy coś innego sprawił, że liście topoli nagle zamilkły. Wszystko jakby zamarło na to jedno mgnienie. Kiedy sygnał wybrzmiał, Iwo odtworzył nagranie, zwalniając tempo. Ich pokój na dachu wypełnił się monotonną melodią kropek i kresek. — To nie jest przypadkowe — stwierdził cicho. — Powtórka co do sekundy, a sekwencja… — Zatrzymał nagranie w połowie. — Lena, to układa się w litery. Patrz: ... to S, ..... to 5, a to —... — OKO — powiedziała Lena, podążając palcem za jego notatkami. — Jeśli ten długi to O, to mamy O-K-O…? Ale K w Morse’a to -.-. To nie to. — Albo to nie Alfabet Morse’a, tylko jakiś wariant. — Iwo przymrużył oczy. — Albo skrót. — Od czego? — Lena rozwinęła koc, wstała i podeszła do balustrady dachu. Z ich miejsca widać było blaszaną pokrywę latarni, blado odbijającą księżyc. — Oko… — uśmiechnęła się do własnej myśli. — Oko północy. Rano oboje nie wytrzymali długo w szkolnej rutynie. Na geografii Lena rysowała w zeszycie przekroje latarni, na fizyce Iwo dopieszczał schematy anten. Po lekcjach skręcili ścieżką wzdłuż portu, mijając sklep wędkarski, nabrzeżną smażalnię i gablotę z pożółkłą fotografią latarnika, który kiedyś mieszkał w wieży. Poniżej ktoś historii dopisał flamastrem: „Feliks Żuraw — ostatni strażnik świateł”. — Mój dziadek mówił, że Feliks zawsze miał w kieszeni mały gwizdek — powiedziała Lena, kiedy wspinali się na Sępią Skałę ścieżką zasypaną żwirem. — Wołał nim mewy i one naprawdę przylatywały. — Uśmiechnęła się krótko. — A potem, po tej wielkiej burzy dwanaście lat temu, latarnię zamknęli. Feliks wyjechał do siostry pod Rypin. Albo tak mówią. — Plotki — burknął Iwo, ale zerknął na fotografię w głowie. — Albo coś więcej. Teren wokół wieży wyglądał na zapomniany. Tablica „Wstęp wzbroniony” wisiała krzywo, a kłódka z napisem PORT STRAŻNIKÓW była tak zardzewiała, że chyba trzymała się tylko przyzwyczajeniem. Co dziwniejsze, boczne drzwi serwisowe były uchylone. Jakby ktoś wyszedł kilka godzin temu i zapomniał domknąć. — Nie wolno — powiedziała Lena, choć jednocześnie pchnęła drzwi palcem. Zawias zaskrzypiał przeciągle, a oboje rozejrzeli się odruchowo, czy nikt ich nie zobaczył. Nikt. W środku pachniało starym olejem lampowym i kurzem. Wąski korytarz prowadził do okrągłej sieni, skąd w górę pnął się spiralny bieg schodów. Na ścianach widać było jeszcze wyblakłe instrukcje: „Nie dotykać soczew!”; „Uwaga! Mechanizm!”; „Konserwacja: wtorek/piątek”. — Patrz — Iwo wskazał na metalowy pulpit przy schodach. Zardzewiały panel miał wzdłuż rząd lampek kontrolnych, z których jedna — opisana „Napęd obrotu” — była lekko przydymiona, jakby ktoś dotykał jej brudnymi palcami. — Ktoś tu był nie tak dawno. — Dotknął parapetu i pokazał Lenie ślad odłożonej dłoni w cienkiej warstwie kurzu. W sieni stał też stół. Leżały na nim rzeczy, które nie zdążyły się zestarzeć: świeża bateria R20 w opakowaniu, pęk kluczy owinięty skórą, kartonik z śrubkami. Lena podniosła notes. Na pierwszej stronie widniały równe litery: „OKO-4. Przegląd: 03:17. Nie włączać.” Pod spodem wykres, linie biegnące jak fale, punkty zaznaczone cienkopisem. — Oko cztery? — powtórzyła, marszcząc brwi. — Co to jest Oko cztery? — Czwarte ustawienie soczew? — mruknął Iwo, ale w jego głosie zabrzmiało wahanie. — Albo projekt. — Zabrał notes i przekartkował kolejne strony. Były tam daty z ostatnich miesięcy, krótkie wpisy jak telegramy: „brak wiatru — pomiar idzie”; „pobór prądu minimalny”; „nie patrzeć w źródło”. Ostatni wpis: „Zostawiam sygnał. Może ktoś odczyta.” — Ktoś tu naprawdę wraca — Lena poczuła, jak robi jej się jednocześnie gorąco i zimno. — Tylko kto? — Albo „kiedy” — powiedział pół żartem Iwo, ale żart nie zabrzmiał wcale jak żart. Weszli po schodach. Każdy stopień dźwięczał pod nimi jak cienka blacha. Okrągłe okienka wpuszczały mleczne światło, które z każdym piętrem bledło. Na jednym z podestów widać było ślady gumowych butów i kawałek sznurka, jakiego używają rybacy. Na kolejnym wisiał kalendarz z roku zamknięcia latarni — zdjęcie burty statku i wielki napis: „Sierpień”. — Pamiętasz, jak pani Gajewska opowiadała o zegarach grawitacyjnych? — Lena starała się mówić, bo cisza nagle zaczęła brzmieć zbyt gęsto. — Tych, co działają dzięki obrotowi Ziemi? — Foucault. Wahadło — odparł Iwo. — Ale to była sala w muzeum, a nie latarnia. Wreszcie dotarli na górę. Drzwi prowadzące do pomieszczenia z soczewami były ciężkie. Lena pchnęła je ostrożnie. Wnętrze było większe, niż sobie wyobrażała: szklana korona soczew Fresnela otaczała pustą przestrzeń niczym szkatuła, a za nią — panorama morza, portu i odległych świateł osiedli. Słońce przełamywało się przez chmury, pozostawiając na wodzie srebrne smugi. Mechanizm obrotowy stał nieruchomo, okuty pajęczyną cienką jak włosy babci. — Nic tu nie żyje — powiedział Iwo tak, jakby chciał przekonać przede wszystkim siebie. Położył na parapecie radio, które przynieśli, i rejestrator. — Wyjdziemy, jak tylko… — urwał. — Słyszysz? Coś zabrzmiało w jednej z dolnych kondygnacji: metaliczny odgłos, jakby spadła pokrywka. Lena spojrzała na Iwa. Ten bez słowa wyłączył latarkę w telefonie i zgasił ich światło, jakby chciał stać się częścią cienia. Przez chwilę słychać było tylko własne oddechy. — Może wiatr — wyszeptała Lena, choć w środku wiedziała, że wiatr brzmi inaczej. — Czekamy do 3:17 — Iwo wskazał na zegarek. Była 3:05. — Zobaczymy, co się stanie. Usiedli na podłodze za skrzynią z narzędziami, z której wystawał zwinięty kabel. Lena przytuliła kolana do brody, a rękę trzymała na plecach radia, jakby dotyk plastiku mógł jej dodać odwagi. Czas ciągnął się w nieznośnym tempie kropli spadającej z dachu. Gdzieś na dole coś zaszurało. Po chwili — nic. — Jeśli ktoś wejdzie… — zaczęła Lena, ale nie dokończyła, bo wskaźnik na rejestratorze zapulsował. Iwo poruszył się gwałtownie. Zegar wskazał 3:17. Nie ddźwięczały żadne dzwony, nie zapiał żaden kogut, nie przeszedł żaden samochód. A jednak w latarni coś zadrgało, tak delikatnie, że poczuli to raczej przez skórę niż uszy. Poczuła, jak deski pod nią drżą od mikroskopijnego ruchu. Soczewka — ta wielka, osadzona na nieruchomym łożu — zadrżała, jakby odetchnęła. Radio na parapecie zasyczało. W głośnikach zabrzmiało: ... ... ... / ..... — — powtórzone, niższe, czystsze. W tej samej chwili cienka, prawie niewidoczna smuga światła prześlizgnęła się po ścianie, jakby ktoś od zewnątrz skierował w okno latarki latarkę. Fresnel odbił promień, który przeciął ich kryjówkę błyskiem tak ostrym, że aż zamrużyli oczy. — To niemożliwe — Iwo wyprostował się, a ręce mu zadrżały. — Przecież tu nie ma zasilania. Zamiast odpowiedzieć, Lena sięgnęła po notes, który zabrali z dołu. Na ostatniej stronie, drobnym pismem, dostrzegła krótką strzałkę i dwa słowa: „Jeśli czytasz — słuchaj imion”. Serce jej przyspieszyło. Radio zasyczało drugi raz. Tym razem nie były to tylko trzaski. Tuż pod nimi, jakby z wnętrza metalowej podłogi, wybrzmiał zniekształcony szept. Najpierw jedno słowo, jakby test: „Halo…”. Potem — wyraźniej, ostrzej: — Lena. Iwo. Okrągła rękojeść drzwi na dole klatki schodowej poruszyła się, skrzypiąc. Ktoś zaczął wchodzić, stawiając powolne, ciężkie kroki, które niosły się w górę jak uderzenia metronomu. A smuga światła przecięła pomieszczenie jeszcze raz, tym razem zatrzymując się na krzywiznach soczew jak nieruchome oko. Radio trzasnęło i dodało jeszcze jedno słowo, tak wyraźnie, jakby mówca stał tuż obok: — Nie odwracajcie się.