Wiatr od zatoki pachniał solą i czymś metalicznym, jakby powietrze ocierało się o ukryte zębatki. Lena Dębska przeskoczyła z Mikołajem przez siatkę i wylądowała po drugiej stronie ogrodzenia z impetem, który odbił się jej w kolanach. Planetarium na klifie, zamknięte od lat, błyszczało przytłumionym, deszczowym połyskiem – jak muszla, której nikt nie odważył się podnieść. – To nie włamanie – powiedział Mikołaj, poprawiając plecak szeleszczący narzędziami. – To interwencja artystyczno-naukowa. – Jasne – mruknęła. – A ja jestem komisja konserwatorska. Nie miała odwagi powiedzieć na głos, że przyszli tu też z innego powodu. W kieszeni bluzy niosła kopertę bez znaczka. Ktoś wsunął ją rano między strony podręcznika do matematyki w szkolnej bibliotece. W środku leżał tylko wąski pasek papieru, przekreślony jednym zdaniem: „Projekcja o 22:17”. Bez podpisu. Bez wyjaśnień. Bez cienia dowodu, że to nie żart. Hol planetarium był zimny i pełen szeptów, które robił wiatr, przemykając przez popękane uszczelki. Po prawej sterczała tablica z pożółkłymi afiszami: „Zaćmienia XX wieku”, „Droga Mleczna: nasze miejsce we wszechświecie” i uśmiechnięty Saturn w czapce Mikołaja z grudnia 2004. Pod stopami chrzęściło szkło i liście, a po ścianach przesuwały się świetlne węże latarni z parkingu, łapane przez wysokie okna jak przez chłodny akwarystyczny filtr. – Mój dziadek tu pracował – powiedziała Lena, bardziej do siebie niż do Mikołaja. – Technik projekcji. Nigdy nie byłam w środku. Tylko na zdjęciach. – Mówisz jak przewodniczka, Dębska – zaśmiał się, ale uciszyła go skinieniem. Słowa o dziadku brzmiały w niej inaczej, gdy wypowiadała je w tej przestrzeni, gdzie metalowe barierki i okrągłe lampy zlatywały się w jedno z chłodną czernią kopuły. Schody na widownię były strome. Kiedy weszli do głównej sali, Lena poczuła, jak skóra na karku zamienia się w gęsia skórka. Kopuła, duża jak niebo w pigułce, wisiała nad rzędami foteli obciągniętych przykurzonym granatem. W centrum tkwił projektor – dziwaczny, sferyczny jeż z soczewkami, tubami i przegubami, konstrukcja sprzed epoki dotykowych ekranów, piękna jak mechaniczny okaz z muzeum przyrody, który uciekł ze swojej gabloty. Na pulpicie sterowania przymocowana była mosiężna tabliczka: „dr inż. Jerzy Dębski – opieka techniczna”. Lena przejechała po grawerze palcem, jak po znamieniu dawno niewidzianego krewnego. Przez sekundę poczuła, że metal jest cieplejszy niż powinien. – Prądu tu nie ma – stwierdził Mikołaj, zaglądając do skrzynki bezpieczników. – Wszystko odcięte. Jak byliśmy, tak wyjdziemy. Pusto. Lena wyjęła z kieszeni pasek papieru i sprawdziła godzinę w telefonie. 22:15. Wyświetlacz rzucał na jej palce mleczną poświatę. – Krążymy do czasu, aż nic się nie stanie? – zapytała ostrożnie. – Serio to bierzesz? – Mikołaj uniósł brew. – Może ktoś wie, że tu przychodzisz. I wiesz… gra w teatr. – Też potrafię grać – odparła, ale czuła, jak brzuch ściska jej się jak pięść. Nie powiedziała nikomu, że wieczorem pójdzie na klif. Nie wpisywała nic w mediach, nie zostawiła karteczek. Kto miałby wiedzieć? Tylko wiatr. Usiedli w ostatnim rzędzie, jak dawni spóźnialscy na seansie. Mikołaj wyjął z plecaka latarkę i butelkę wody. Lena wsłuchała się w cichy pomruk fal za murem. Palce miała zimne, ale nie z powodu nocy. Coś w ciszy tego miejsca było jak zaciągnięte płótno nad sceną przed przedstawieniem – sprężyste, łapiące oddech. 22:17. Zgasła latarnia za oknem. Na pół sekundy poznikały wszystkie cienie w sali, a potem… kopuła zapłonęła. Nie było kliknięcia, nie było mruknięcia transformatora. Po prostu od środka rozkwitły światła – rzadkie, a potem coraz gęstsze, jakby ktoś wylęgał gwiazdy. Zimne punkty, rozmieszczone w geometrycznych szykach i rozbiegane w nieznane. – Miko – wyszeptała Lena, choć szept brzmiał tutaj jak obce zwierzę. – Ty to widzisz? – Jeśli nie, to znaczy, że zwariowałem dokładnie tak jak ty – odpowiedział, już stojąc, już zsuwając się między rzędy, jakby bał się, że światło ucieknie, jeśli podejdzie za wolno. Projektor stał nieruchomy. Nie kręciły się żadne koła. A jednak na sklepieniu rozpostarł się firmament, którego nie rozpoznawała. Konstelacje były przesunięte, poprzestawiane z dziwną zuchwałością. Nad rzędem wejściowym wisiał łuk gwiazd tworzących kształt przypominający literę – jakby ktoś łączył punkty, prowadząc niewidzialną kreskę. L. Potem E. A potem N. A. Przez serce Leny przeszło zimno i ciepło jednocześnie. – To… – Mikołaj urwał, jakby słowo zawiesiło mu się na języku. – To jakieś oprogramowanie? Ukryty tryb? Nie ma prądu. Nie ma. Ja naprawdę… Lena podeszła do centralnego podestu. Każdy krok wydawał się lżejszy od poprzedniego, jakby podłoga zrobiona była z morskiej piany. Na mosiężnej tabliczce z nazwiskiem dziadka zamigotał nikły blask, zupełnie jakby w metalu odbijały się gwiazdy. Wyciągnęła rękę. Dotknęła krawędzi. W tej samej chwili tuż nad ich głowami wyskoczyła z ciemności jedna, niezwykle jasna gwiazda. Pulsowała. – Czujesz? – zapytał Mikołaj. – Powietrze. Czuła. Powietrze stało się cięższe, gęstsze, bogatsze w smak. Pachniało mokrą korą i ozonem, jakby burza skręciła właśnie do środka budynku i zakręciła się pod kopułą. Na skórze czuła drobne prądy, dreszcze, które nie miały nic wspólnego z chłodem. Gdzieś w konstrukcji, daleko, zaskrzypiał nit. Od szwu biegnącego przez zenit kopuły oderwała się cienka, ciemniejsza linia, jak rysa na szkle. – Nie dotykaj już – powiedział Mikołaj, ale nie brzmiał przekonująco. – Nie dotykam. Ona dotyka mnie. Gwiazdy na sklepieniu zaczęły się poruszać – nie jak w zwykłej projekcji, gdzie ruch jest wyliczony i gładki. Ten był organiczny, chwilami niepewny, jakby ciała niebieskie uczyły się swojego położenia na nowo. Z nieznanych konstelacji wysupłała się smuga, cienka jak włókno, i opadła w dół, zatrzymując się kilka centymetrów od dłoni Leny. Widziała ją. Widziała coś, co było tylko światłem, a jednak rzucało cień na jej paznokcie. – To nie jest możliwe – wyszeptał Mikołaj. – To nie jest… – …nasz program – dokończyła Lena, słysząc swój głos jak z bardzo daleka. Nad ich głowami rysa w kopule zadrżała i drgnęła, jakby coś od wewnątrz napierało, szukając drogi. Seans – jeśli to w ogóle był seans – przyspieszył. Gwiazdy zbiły się w roje, migotały i szeptały w jakimś swoim języku. Lena nie była pewna, czy to szept, czy tylko jej krew, ale słyszała dźwięk, który skojarzył jej się ze śpiewem wielorybów, tylko granym na metalowych strunach. Na pulpicie, obok mosiężnej tabliczki, leżała klapka jak w starym odbiorniku radiowym. Nigdy wcześniej jej nie widziała, choć pamiętała ten stół z rodzinnych zdjęć. Teraz klapka była otwarta, a w środku zielonkawie świecił przycisk, opatrzony napisem wyrytym mikroskopijnymi literami: „Tryb: Drugi”. – Ty to widzisz? – spytała. – „Drugi”. – Widzę. Nie ruszaj. Błagam. Nie ruszyła przycisku. Ale światło, które dotykało jej dłoni, drgnęło, okalając palce jak woda na linii brzegu, i w tej samej chwili w szwie kopuły – dokładnie nad centralnym projektorem – coś ustąpiło. Powietrze zawirowało spiralą, wsuwając do sali chłód z tak daleka, że włosy na ich głowach uniosły się, jakby uniósł je niewidzialny prąd. Z sufitu spadła pojedyncza kropla… tyle że nie spadła. Zatrzymała się w połowie drogi, drżąc jak żywa. – Leno – powiedział ktoś. Nie fragment powietrza, nie wspomnienie, nie echo jej własnej myśli. Głos, niski i jasny jednocześnie, który znała i nie znała. Nie było wiadomo, czy przychodził z szwu w kopule, ze ścian, z samego metalowego serca projektora, czy z miejsca pod mostkiem, gdzie mieszkają oddech i strach. Mikołaj złapał ją za nadgarstek. Jego palce były gorące. – Kto tu jest? – zawołał, a Lena poczuła, że jego dłoń drży. – Kto? Gwiazda nad nimi zapulsowała mocniej. Szew w kopule rozchylił się na szerokość dłoni, potem dwóch. Nie zobaczyli blachy, nie zobaczyli warstw materiału. Powyżej otwierał się mrok głębszy niż niebo – głębszy przez to, że był blisko. Nie był pusty. Srebrzyste punkty zdawały się tam poruszać jak świetliki zamknięte w słoju. Wciągał oczy i myśli. – Dziadku? – wyrwało jej się, zanim zdążyła się powstrzymać. Mikołaj spojrzał na nią szybko, pytająco, ale nie zdążył nic powiedzieć. Z rozchylonej szczeliny spłynął strzęp światła, grubszy niż dotąd, jak wstążka. Zatrzymał się przed nią i… zagiął. Ułożył się w kształt, który wyglądał jak schodek. Wszystko ucichło. Nawet wiatr, który do tej pory stukał w szyby, jakby usiadł i nasłuchiwał razem z nimi. Lena wzięła oddech. Zawahała się. Nigdzie, w żadnym podręczniku, nie było rozdziału, który mówiłby, co zrobić, kiedy niebo robi dla ciebie stopnie. – Jeśli postawisz stopę, wrócimy? – spytał Mikołaj szeptem, w którym brzmiała nie tyle obawa, ile to dziwne poruszenie, które czuje się, kiedy człowiek stoi jeszcze na lądzie, a fale już wciągają mu kostki. Głos powtórzył jej imię, tym razem bliżej. I odrobinę niżej, jakby stał po drugiej stronie pierwszego schodka. Lena uniosła nogę. Światło pod drżącą stopą nieco przygasło, jakby brało wdech. Tuż nad ich głowami szczelina rozszerzyła się o kolejny centymetr, a z jej krawędzi zwisła kropla, której nie było końca. Mikołaj docisnął jej palce, ale nie przemówił. Sala planetarium wstrzymała oddech razem z nią. I wtedy coś – ciche, ledwo słyszalne kliknięcie, jakby ktoś po drugiej stronie przełączył kolejny tryb – przepłynęło przez konstrukcję. Gwiazdy zamigotały. Schodek rozjarzył się o ton jaśniej, czekając.